9.sınıf fizik akışkanlar ünitesi sıvıda yüzen, askıda kalan ve batan cisimlerin kaldırma kuvveti ve yoğunluğu ders notları
Yoğunluk farkından dolayı cisimler sıvı içerisinde farklı konumlarda dengede kalır. Yoğunluğu sıvıdan büyük olan batar, eşit olan askıda kalır, küçük olan ise yüzer.
Yüzen cisimler
Hacminin bir bölümü sıvı içinde kalacak şekilde dengede olan cisimlere yüzen cisim denir.
Denizde gemiler ve içi hava dolu simitler yüzen cisimlere örnek verilebilir.
Özellikleri
1- Cismin özkütlesi sıvı özkütlesinden küçüktür.
dcisim < dsıvı
2- Cismin ağırlığı kaldırma kuvvetine eşittir, çünkü cisim dengededir.
Fk = G
3- Cismin batma oranı, sıvı-cisim öz kütlesi oranını verir.
Örnek:
d yoğunluklu, 3 bölmeli ve her bölmesi eşit hacme sahip K cismi bir bölmesi sıvı içinde olacak şekilde dengededir. Buna göre sıvının yoğunluğu kaç d dir?
Cismin hacmine 3V denilirse, batan hacmi V olacaktır.
Denklemde yerine yazılırsa;
sıvı özkütlesi,
dsıvı = 3d bulunur.
Askıda kalan cisimler
Sıvı içine tamamen girmiş ancak kap yüzeyi ile temas etmeden dengede olan cisimlere askıda kalan cisim denir.
Özellikleri
1- Cismin özkütlesi sıvı özkütlesine eşittir.
dcisim = dsıvı
2- Cismin ağırlığı kaldırma kuvvetine eşittir, çünkü cisim dengededir.
Fk = G
3- Cisim kap yüzeyleriyle temas etmemeli, sıvı dışına çıkmamalıdır.
Yukarıdaki şekilde K, L ve M cisimlerinin yeri ne olursa olsun hepsi askıda kalmıştır,
K, L ve M cisimlerinin özkütleleri eşittir, sıvı özkütlesi ile aynıdır.
Batan cisimler
Cisim sıvı içinde kap tabanına temas edecek şekilde dengede ise bu cisme batan cisim denir.
Özellikleri
1- Cismin özkütlesi sıvı özkütlesinden büyüktür.
dcisim > dsıvı
2- Kaldırma kuvveti cismin ağırlığından küçüktür.
Fk > G
Bunun nedeni kabın tabanının cisme uyguladığı tepki kuvvetidir.
G = Fk + N
Fk = G – N dir. Fk > G dir.
