10.sınıf kuvvet hareket ünitesi, bir boyutta sabit ivmeli hareket konu anlatımı. Konum-zaman, hız-zaman ve ivme-zaman grafikleri
Sabit ivmeli hareket
İvme birim zamanda hız değişimidir. Buna göre bir harekete ivmeli hareket diyebilmek için hızın değişmesi gerekir.
Örneğin; doğrusal bir yolda hızlanan veya yavaşlayan bir araç ivmeli hareket yapmaktadır.
Aşağıdaki tabloda bir hareketlinin 5 saniye boyunca hız değişimi verilmiştir.
İlk ve son hızını bildiğimiz bir hareketlinin herhangi bir zaman aralığında ivmesini bulmak için aşağıdaki ivme formülünü kullanırız.
Tabloya göre 0-5 saniye aralığında ivmesi;
Sabit ivmeli hareket grafikleri
Sabit ivmeli hareket grafiklerinde konum-zaman grafiği paraboldür, hız-zaman grafiği doğrusaldır ve ivme-zaman grafiği yataydır.
Grafikten yer değiştirme, hız ve ivme bulma
Bunun için grafiğin alanına veya eğimine bakılır.
1- Grafiğin alanı hız-zaman grafiğinde yer değiştirmeyi, ivme-zaman grafiğinde hız değişimini verir.
2 –Grafiğin eğimi konum-zaman grafiğinde hızı, hız-zaman grafiğinde ivmeyi verir.
Hareketin yönü ile hızlanma ve yavaşlama durumlarına göre bu konuda karşılaşabileceğimiz grafikler aşağıda verilmiştir.
Düzgün hızlanan hareket
Artı (+) yönde düzgün hızlanan bir cisim için hareket grafiği;
Konum-zaman grafiği yukarı yönlü ve paraboldür. Hız zaman grafiği (+) bölgede, yukarı yönlü ve doğrusaldır. İvme-zaman grafiği (+) bölgede ve yataydır.
Yer değiştirme, hız ve ivme (+) işaretlidir.
Eksi (-) yönde düzgün hızlanan bir cisim için hareket grafiği;
Konum-zaman grafiği aşağı yönlü ve paraboldür. Hız zaman grafiği (-) bölgede, aşağı yönlü ve doğrusaldır. İvme-zaman grafiği (-) bölgede ve yataydır.
Yer değiştirme, hız ve ivme (-) işaretlidir.
Düzgün yavaşlayan hareket
Artı (+) yönde düzgün yavaşlayan bir cisim için hareket grafikleri;
Konum-zaman grafiği yukarı yönlü ve paraboldür. Hız zaman grafiği (+) bölgede, aşağı yönlü ve doğrusaldır. İvme-zaman grafiği (-) bölgede ve yataydır.
Yer değiştirme ve hız (+) işaretli, ivme (-) işaretlidir.
Eksi (-) yönde düzgün yavaşlayan bir cisim için hareket grafikleri;
Konum-zaman grafiği aşağı yönlü ve paraboldür. Hız zaman grafiği (-) bölgede, yukarı yönlü ve doğrusaldır. İvme-zaman grafiği (+) bölgede ve yataydır.
Yer değiştirme ve hız (-) işaretli, ivme (+) işaretlidir.
