10.sınıf fizik elektrik, üreteçlerin bağlanması, seri ve paralel bağlı üreteçler ders notları
Üreteçlerin bağlanma şekilleri
Üreteçler bir elektrik devresinde ihtiyaç duyulan potansiyel farkı sağlamak amacıyla farklı şekillerde birbirine bağlanır. Bağlanma şekline ve üreteç sayısına göre devrenin potansiyel farkı, akımı ve pilin tükenme süresi etkilenir. Üreteçler seri ve paralel olmak üzere iki şekilde bağlanır.
Aşağıda iç dirençleri önemsenmeyen üreteçlerin bağlanma şekline göre devrenin toplam potansiyel farkı bulunacaktır.
Seri bağlanma
Üreteçlerin uç uca ardışık bağlanma şekline seri bağlama denir.
Düz seri bağlama : Üreteçlerin zıt kutuplarının birbirine bağlanmasıdır.
Toplam potansiyel fark her üretecin potansiyel farkı toplanarak bulunur.
Vtoplam = V1 + V2
Ters seri bağlama : Üreteçlerin aynı kutuplarının birbirine bağlanmasıdır.
V1>V2 ise
Vtoplam = V1 – V2
V1= V2 ise
Vtoplam = 0
V1<V2 ise
Vtoplam = V2 – V1
Akımın yönü potansiyel farkı büyük olan üretecin oluşturduğu akım yönündedir.
Yukarıdaki el fenerinde pil seri bağlanmıştır.
Paralel bağlama
Üreteçlerin aynı kutuplarının kendi aralarında birbirine bağlanmasına paralel bağlama denir.
Üreteçler özdeştir.
Devrede potansiyel fark tek bir üretecin potansiyel farkına eşit olur.
Vtoplam = V dir.
Yukarıdaki kumandada piller paralel bağlanmıştır.
Örnek-1:
Yukarıdaki devrede toplam potansiyel farkı bulunuz.
Çözüm:
4 V ile 6 V düz seri bağlı üreteçlerdir.
2 V ise bu üreteçlere ters seri bağlıdır.
Buna göre;
Vtoplam = 4 + 6 – 2 = 8 Volt bulunur.
Örnek-2:
Yukarıdaki devrede toplam potansiyel farkı bulunuz.
Çözüm:
Paralel bağlı özdeş üreteçlerin toplam potansiyel farkı, bir tanesinin potansiyel farkına eşittir.
Buna göre paralel bağlı üreteçler bir üreteçmiş gibi alınır.
6V ve 4V birbirine düz seri bağlıdır.
Vtoplam = 6 + 4 = 10 Volt bulunur.
