9.sınıf fizik enerji ünitesi, iç enerji, ısı ve sıcaklık arasındaki ilişki ve termometre çeşitleri ders notları
Isı
Sıcaklıkları farklı maddeler arasında alınıp verilen enerjiye ısı enerjisi denir.
Özellikleri;
Isı Q ile gösterilir,
Birimi Joule (J) dur. (SI)
Ancak yaygın olarak kullanılan birim kalori (cal) dir.
Kalorimetre kabı ile ölçülür. ( Isı doğrudan ölçülemez)
Madde miktarına bağlıdır.
Bir enerji çeşididir.
İç enerji
Bir maddenin bütün moleküllerinin sahip olduğu potansiyel ve kinetik enerjilerinin toplamına iç enerji denir.
Kinetik enerji : Molekülerin titreşimi sonucu oluşan enerjidir.
Potansiyel enerji : Moleküller arası bağlarda depo edilmiş enerjidir.
Sıcaklık
Bir maddenin moleküllerinin ortalama kinetik enerjilerinin bir göstergesidir.
Özelikleri;
Sıcaklık T ile gösterilir.
Birimi Kelvin (K) dir. (SI)
Termometre ile ölçülür.
Enerji değildir.
Termometreler
Sıcaklığı ölçen araçlara termometre denir.
Kullanım amaçlarına göre farklı tür termometreler üretilmiştir.
Doğru ölçüm yapılabilmesi için ortama en uygun termometre seçilmelidir.
Termometreler kullanılan maddenin erime ve kaynama sıcaklığı, basınç ve direnç değişimleri dikkate alınarak tasarlanır.
Sıvılı, katı ve gazlı termometreler maddenin genleşme özelliğinden yararlanılarak sıcaklığı ölçer.
Sıvılı termometre : Günlük hayatta vücut sıcaklığı ve ortam sıcaklığı ölçmek için kullanılır.
Metal termometre : Yüksek sıcaklıkları ölçmede kullanılır.
Termostatlarda, fırınlarda ve yüksekendüstride kullanılır.
Düşük sıcaklıkları ölçemez.
Hassas ölçüm yapamaz.
Gazlı termometre : Hassas ölçümlerde kullanılır.
Duyarlılığı yüksektir.
Bilimsel çalışma için laboratuvarlarda ve endüstride kullanılır.
Kızılötesi termometre: Sağlık kurumları, gıda üretiminde ve sıcaklıktan dolayı yaklaşılması tehlikeli ortamlarda kullanılır.
Dijital termometre: Vücut sıcaklığı ölçümünde kullanılır.
Sıvılı termometrelerde ölçeklendirme çeşitleri :
Suyun donma ve kaynama sıcaklığı dikkate alınarak farklı ölçeklendirilmiş sıvılı termometreler bulunur.
Celcius Termometresi (ºC):
Suyun donma noktası 0ºC, kaynama noktası 100ºC olarak kabul edilir.
Fahrenheit Termometresi (ºF):
Suyun donma noktası 32ºF, kaynama noktası 212ºF olarak kabul edilir.
Kelvin Termometresi (ºK):
Suyun donma noktası 273ºK, kaynama noktası 373ºK olarak kabul edilir.
Fahrenheit termometresinde suyun donma ve kaynama sıcaklığı arasında fark diğer termometrelere göre daha fazladır.
Bölme sayısının fazla olmasından dolayı Fahrenheit termometresi en hassas ölçüm yapan termometredir.
Bilimsel alanda Kelvin, pek çok ülkede ve sağlık alanında Fahrenheit termometresi kullanılır.
Kelvin termometresinde 0 Kelvin mutlak sıcaklık değeridir.0 Kelvin’den daha düşük sıcaklık değeri yoktur.
